Từ điểm chạm đất đến giải pháp xử lý phục hồi cách điện stator máy phát H2 Nhà máy thủy điện Đăk Pône

Sau 45 ngày làm việc khẩn trương, liên tục với tinh thần trách nhiệm cao nhất, Trung tâm Dịch vụ nhà máy điện Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Điện Sê San 3A đã hoàn thành xử lý chạm đất cuộn dây stator tổ máy H2 tại Nhà máy Thủy điện Đăk Pône và đưa tổ máy trở lại vận hành lúc 23h00 ngày 09/8/2026. Công việc tập trung xử lý chạm đất cuộn dây stator, phục hồi cách điện, kiểm tra, bảo dưỡng, căn chỉnh các hạng mục cơ khí và thực hiện đầy đủ các bước kiểm tra, thí nghiệm trước khi đưa tổ máy vào vận hành.

Tháo stator để tiếp cận và xử lý điểm hỏng cách điện

Qua kiểm tra, để tiếp cận vị trí tổn thương cách điện gây chạm đất, phương án kỹ thuật yêu cầu tháo toàn bộ stator để tạo không gian thao tác, xử lý bối dây và gia cố cách điện.

Trước khi tháo dỡ, các thông số hiện trạng gồm độ rung, độ đảo, nhiệt độ dầu và bạc, khe hở ổ hướng, khe hở rotor–stator, độ đồng phẳng mặt gương và các vị trí lắp ghép được kiểm tra, ghi nhận làm cơ sở phục hồi.

Một khó khăn đặc thù là cuộn dây stator hiện hữu không có sơ đồ rải dây. Đội ngũ kỹ thuật S3A phải kiểm tra thực tế số lượng rãnh, vị trí bối dây, đầu nối và cầu nối để thiết lập lại sơ đồ theo hiện trạng. Kết quả xác định bối dây bị chạm đất tại khu vực bối dây tiếp xúc với khung giá lõi thép.

Phục hồi cách điện, loại trừ nguy cơ tiềm ẩn

Kiểm tra chi tiết cho thấy ngoài bối dây bị hư hỏng cách điện, một số vị trí tiếp xúc giữa vòng đỡ và lớp cách điện mica đã bị bào mòn đến kết cấu thép; các bối dây thanh dẫn tại khu vực này cũng xuất hiện tổn thương cách điện, tiềm ẩn nguy cơ sự cố trong vận hành.

Bối dây có kết cấu gồm ba vòng dây, mỗi vòng được cách điện riêng trước khi tạo thành bối dây hoàn chỉnh, nên không thể xử lý trực tiếp lớp cách điện giữa các vòng mà không phá hủy kết cấu. Trên cơ sở hiện trạng, S3A đã lựa chọn giải pháp phù hợp: thay thế bối dây bị chạm đất bằng bối dây dự phòng đã được kiểm tra, thí nghiệm đạt yêu cầu; phục hồi cách điện vòng đỡ; bổ sung phíp cách điện tại vùng tiếp xúc; quấn gia cố bằng sợi thủy tinh, keo cách điện và sấy khô. Để thay một bối dây dự phòng cần phải nới lỏng rất nhiều bối dây lân cận liên quan để đảm bảo tạo khoảng trống tháo bối dây cần thay thế.

Các bối dây bị tổn thương nhưng chưa cần thay thế được vệ sinh, gia cố bằng băng cách điện cao áp và sấy khô, hạn chế tác động đến kết cấu cách điện bên trong. Sau sửa chữa, toàn bộ cuộn dây stator được tổ hợp, kiểm tra và thí nghiệm trước khi lắp rotor và chuyển sang các bước thử nghiệm tổ máy.

Kiểm tra, căn chỉnh đồng bộ tổ máy

Việc tháo stator đồng thời tạo điều kiện để S3A kiểm tra, bảo dưỡng và căn chỉnh các hạng mục cơ khí quan trọng như ổ tua-bin, ổ đỡ, ổ hướng trên và dưới máy phát, giá chữ thập, hệ thống phanh, bánh xe công tác, rotor và các kết cấu liên quan.

Các thông số khe hở bạc, khe hở rotor–stator, độ đảo toàn tuyến trục và độ đồng phẳng mặt gương được kiểm soát trong quá trình tổ hợp. Sau khi lắp đặt, tổ máy được quay để kiểm tra, căn chỉnh bạc đỡ, mặt gương ổ đỡ và độ đảo toàn tuyến trục, sau đó thực hiện kiểm tra, thí nghiệm, chạy thử và mang tải. Trong quá trình chạy thử và chạy mang tải, các thông số rung, nhiệt độ bạc và nhiệt độ dầu được kiểm soát theo yêu cầu thiết kế.

Hoàn thành xử lý, đưa H2 trở lại vận hành

Với khối lượng công việc đồng thời liên quan đến điện, cơ khí, nâng hạ và căn chỉnh, các yêu cầu về an toàn được kiểm soát xuyên suốt quá trình thi công, đặc biệt đối với công tác tháo, nâng hạ stator và các kết cấu có khối lượng lớn.

Từ một điểm chạm đất cuộn dây stator, quá trình xử lý tổ máy H2 Đăk Pône đã trở thành một bài toán kỹ thuật tổng hợp dự đoán điểm cách điện hư hỏng, tháo các thanh dẫn tìm điểm phóng điện, phục hồi cách điện, kiểm tra thiết bị, căn chỉnh tổ máy và thí nghiệm chạy thử.

Với phương pháp làm việc dựa trên dữ liệu thực tế, kiểm soát chặt chẽ, phối hợp đồng bộ từng công đoạn, S3A đã hoàn thành xử lý sự cố, đưa tổ máy H2 trở lại vận hành an toàn, ổn định, tiếp tục khẳng định năng lực xử lý và phục hồi cách điện cao áp cho các máy phát nhà máy điện và cung cấp dịch vụ kỹ thuật nhà máy điện.